Het IMF verklaard
Friday, 23 July 2010 13:39
Het Internationale Monetaire Fond is tot stand gekomen na de Bretton Woods conferentie van 1944. Geïnspireerd door het genie van de Britse onderhandelaar John Maynard Keynes creëerden landen twee organisaties die herhaling van de economische depressie tussen de twee wereldoorlogen moest voorkomen. Het IMF moest zorgen voor monetaire stabiliteit. De Wereldbank diende ontwikkelingskredieten te verstekken, in eerste instantie aan de door de oorlog getroffen landen. Later zou de Wereldbank zich exclusief richten op economische ontwikkeling in arme landen.
De depressie kenmerkte zich door wisselkoersmanipulaties en handelprotectionisme. Wisselkoersmanipulatie betekent dat een land zijn munt afwaardeert ten opzichte van de munten van zijn handelspartners met als doel concurrentie op de wereldmarkt te versterken. Met een afgewaardeerde munt worden geëxporteerde producten immers goedkoper op de wereldmarkt. In de jaren ‘30 wedijverden landen met depreciaties. Een gevolg was een race naar de bodem en een verlies van vertrouwen in de waarde van geld. Dit monetaire beleid ging gepaard met handelprotectionisme: kwantitatieve maatregelen of het instellen van verhoogde tariefmuren voor de import van goederen. Deze desastreuze mix van maatregelen bracht de internationale handel praktisch tot stilstand. Armoede en hoge werkloosheid bleken in Duitsland een vruchtbare bodem voor het nationaalsocialisme.
Het IMF trad in december 1945 in werking. Het IMF kent twee hoofdtaken: zorgdragen voor monetaire stabiliteit opdat de wereldhandel kan floreren. De meest prominente doelstelling van het IMF luidt ‘het vergemakkelijken van de expansie en de evenwichtige groei van de international handel’. Dit betekent dat het IMF met een onderaannemer kan worden vergeleken: de organisatie moet de weg plaveien voor de groei van de wereldhandel. Anders gezegd: het IMF bouwt aan de infrastructuur (monetaire stabiliteit) zodat de wereldhandel kan bloeien.
Een tweede belangrijke taak is het verstrekken van betalingsbalanssteun. Indien een land een onhoudbaar tekort op de betalingsbalans heeft, wordt het vermogen om deel te nemen aan het internationale handelsverkeer bedreigd en kan het IMF te hulp schieten met tijdelijke kredieten. Deze kredieten worden verleend in de vorm van euro’s, dollars of andere populaire valuta, zodat het betrokken land essentiële importen kan betalen. Om in aanmerking te komen voor kredieten moeten landen hun economie aanpassen. Die aanpassing moet uitzicht bieden op terugbetaling van de kredieten. Het IMF is immers niet in staat om een land onbeperkt van kredieten te voorzien. Dit aanpassingsproces is regelmatig bron van conflicten. Landen vinden de voorwaarden vaak te ingrijpend of een onaanvaardbare aantasting van soevereiniteit.
Als regeringen kritiek op het IMF uiten is dat gewoonlijk een afleidingsmanoeuvre. Heimelijk ondersteunen ministers van financiën en centrale banken de saneringen. Door publiekelijk het IMF de schuld te geven van harde aanpassingen, kunnen regeringen de maatregelen doorvoeren en toch aanblijven. Als bijdrage aan het aanpassingsproces is het IMF bereid de rol van zondebok te spelen.
De officiële website van het IMF is www.imf.org.